Derde genderneutrale paspoort

Door Leonne Zeegers

Na de nodige juridische verwikkelingen, kreeg ik in 2018 het eerste genderneutrale paspoort toegewezen. Daarna volgde Nanoah Struik in 2018. En op 10 februari van dit jaar heeft de rechtbank in Utrecht de derde persoon een dubbele X achter geslacht gegund. Ook werden nieuwe geboortenamen goedgekeurd.
Vandaag is de uitspraak (geanonimiseerd) openbaar geworden. De redactie van gender x|x heeft toesteming gekregen ook de naam van de bezitter van het derde genderneutrale paspoort openbaar te maken: Yara Yaidy van Essen. Je kunt haar hier op Facebook feliciteren.

Voor de mensen die zich niet thuis voelen in het hokje van man of vrouw en/of geïnteresseerd zijn in de jurisprudentie of de overwegingen van de rechters, kunnen de volledige uitspraak hier downloaden.

Voor wie geen tijd of zin heeft een ellenlange uitspraak te lezen, heb ik de meest opvallende passages van deze uitspraak op een rij gezet.

punt 4.6. […] Met de Rechtbank Limburg in haar voornoemde uitspraak van 28 mei 2018, is de rechtbank Utrecht van oordeel dat inmiddels wel sprake is van een maatschappelijke erkenning van een neutrale geslachtelijke identiteit. […]

punt 4.7 […] Inmiddels is er de ontwerpresolutie van het Europese parlement over de rechten van interseksuele personen (B8-0101/2019) die het belang benadrukt van flexibele procedures bij geboorte registratie. […]

Punt 4.8 […] Ook wijst de rechtbank op de uitspraak van de Hoogste Australische rechtbank en Duitse rechtbank, namelijk van het Duitse Bundesverfassingsgericht (ECLI:DE:BVerfG:2017::rs20171010.1bvr201916) waarin werd geoordeeld dat in Duitsland de wetgever voor 31 December 2018 een derde geslachtsregistratie-optie moest creëren of de geslachtsregistratie geheel achterwege te laten. […]

Met andere woorden: Nu Duitsland de toon zet is het waarschijnlijk dat de hele Europese Unie meegaat in een extra gelachtsregistratie voor het Europese paspoort of dat het geslacht in het paspoort geheel zal worden weggelaten. Geslachtsregistratie in een paspoort is overbodig geworden als iedereen gelijk is en mannen en vrouwen zelf invulling mogen geven aan hun genderidentiteit en genderexpressie, zonder gediscrimineerd te worden door douane of politie.

Punt 4.9 […] Verder is inmiddels op 1 november 2019 de Wet verduidelijking rechtspositie transgender personen en intersekse personen in werking getreden. Deze wet heeft wijziging gebracht in de Algemene wet gelijke behandeling (Awgb). Het betreft een nadere invulling van het verbod om ongeoorloofd onderscheid te maken op grond van geslacht. In artikel 1 lid 2 van de Awgb is nu opgenomen dat onder onderscheid op grond van geslacht ook wordt verstaan onderscheid op grond van geslachtskenmerken, genderidentiteit en genderexpressie. […]

Punt 4.10 […] Naar het oordeel van de rechtbank kan niet meer gesproken worden van een algemeen aanvaarde opvatting dat personen of tot het mannelijke of tot het vrouwelijke geslacht horen. […]

Deze uitspraak betekent dat de weg vrij is voor iedereen, die zich niet thuisvoelt in het hokje man of vrouw, om via een juridisch traject een genderneutraal paspoort te bemachtigen. Je hoeft dus geen intersekseconditie meer te hebben om voor zo’n paspoort in aanmerking te komen. Aan zo’n traject zijn nu nog kosten verbonden, maar wie geduld heeft zal naar alle waarschijnlijkheid binnen enkele jaren, zonder extra kosten, zelf aan de balie bij de gemeente van inschrijving een genderneutraal paspoort kunnen aanvragen.

Transgenders en sterilisatie

Willemijn van Kempen, die voor een geslachtsverandering koos ondanks dat ze een kinderwens had, eist excuses van de overheid en een compensatie. – nu.nl

Dat is nu precies waarom ik deze site ook een studieproject noem, want ik heb drie nieuwsmedia geraadpleegd en nergens wordt voor mij echt duidelijk waarom die sterilisatie nu precies plaats moest vinden. Wel weet ik nu dat sterilisatie voor transgenders nog steeds in zestien landen binnen Europa verplicht is. Wat op z’n zachtst gezegd Middeleeuws in de oren klinkt.

Waarom, vraag je je dan af. Is het concept van het traditionele gezin dan zo zwak dat er geen anders gevormde gezinnen bij mogen komen? Komt dit misschien voort uit geloofsmotieven? Het zal in ieder geval niet helemaal synchroon hebben gelopen met de eed van Hippocrates waar medici zich aan hebben gebonden, waarin onder andere staat: Ik stel het belang van de patiënt voorop en eerbiedig zijn opvattingen.

Ik heb me eerder druk gemaakt om een vergelijkbare kwestie en dat was rond het jaar 2000, toen ik bij het maken van een documentaire veel transgenders ontmoette die behandeling zochten bij het VU. Als iemand die eens van dichtbij heeft meegemaakt dat een transseksueel zich bij gebrek aan goede medische en psychologische hulp met een schoenveter had geprobeerd te castreren, was ik vanzelfsprekend een enorme fan van het VU.

Ik zag de afdeling daar die zich met genderkwesties bezighield vooral als een preventieve eenheid die juist dat soort gruwelijke incidenten zou gaan voorkomen. Om me preciezer uit te drukken: het voorkomen van zelfmoord bij mensen die grote problemen hebben met het geslacht dat de natuur of de bureaucratie ze heeft toegewezen. Jezelf castreren met een veter of een stukje ijzerdraad is immers vaak dodelijk. Helaas kwam dat maar al te vaak voor.

Dus het VU kon bij mij niet meer stuk. Niemand in dit land zou dood moeten gaan bij gebrek aan goede psychische of medische hulp.

Tijdens het maken van die documentaire liep ik echter steeds meer transgenders tegen het lijf die zichzelf op een wachtlijst hadden laten zetten als transseksueel. Ze wilden borsten en meer vrouwelijke fsyieke eigenschappen, maar veel van hen wilden de laatste stap bij urologie niet zetten. Helaas moesten ze zichzelf wel als transseksueel profileren, anders kwamen ze niet in aanmerking voor de hulp die ze zochten.

Ik heb bij gesprekken gezeten, waar transgenders de antwoorden op standaardvragen, die ze bij de intake zouden krijgen, zaten te ‘repeteren’ met mensen die het traject al hadden doorlopen, zodat ze geen fouten konden maken. Dus: vooral zeggen dat je van je mannelijk geslachtsdeel afwilt, anders kom je niet binnen. En met klem aangeven dat je anders zelfmoord gaat plegen.

Die tijd heb ik als verwarrend ervaren. Die transgenders begreep ik wel. Ze zagen weinig toekomst in een leven als vrouw in een mannenlichaam en wat blijft er dan over? De maatschappij had niet echt plek voor ze. Probeer maar eens als half vrouw / half man een baan te vinden waar je voor bent opgeleid. Dus een aantal van hen belandde in de toen nog illegale prostitutie, want daar was wel ‘markt’ voor mensen met beide geslachtskenmerken. De prijs die ze ervoor betaalden was het vergrote risico om slachtoffer van geweld te worden.

Wat doe je als iemand die een documentaire maakt over dit onderwerp? Je belt met het VU en je vraagt of je een interview mag afnemen met iemand die over het beleid gaat. Dat werd dan vervolgens keer op keer geweigerd. Zeker als ik van tevoren aangaf welke vragen ik wilde stellen. Uiteindelijk heb ik daar de documentaire stuk op laten lopen. Zonder die kant van het verhaal, had ik helemaal geen verhaal. Eigenlijk zag ik de terughoudende reacties van het VU als het indirect saboteren van mijn documentaire.

De duistere kanten van het verhaal zullen door deze affaire misschien deels aan de oppervlakte komen. Eigenlijk kan ik de uitkomst nu al raden. Die excuses zullen er wel komen. Medici zullen zich wat ongemakkelijk voelen en hun falen op beleid van de overheid afschuiven. Misschien komt er zelfs een zekere financiële compensatie, maar niemand zal willen toegeven dat het ware probleem misschien wel zit in het onbekend zijn van artsen, psychologen en specialisten met de dagelijkse werkelijkheid van de mensen die ze behandelen. De theoretische kennis waar ze indertijd over beschikten, kwam uit publicaties die vaak jaren eerder waren geschreven door wetenschappers die genderdysforie als een moeilijk behandelbare (geestes)ziekte zagen. Het is een triest verhaal met uitsluitend verliezers.

Ik vermoed ook dat er aan beide kanten van de wachtkamer fouten zijn gemaakt. Het tussenstation zal zijn dat er geleerd wordt van de fouten die zijn gemaakt. Het is immers een lange weg. Als er ernstige fouten gemaakt blijken te zijn, dan vergeten we maar al te makkelijk hoeveel voortuitgang in de laatste veertig jaar geboekt is, juist voor die doelgroep.

Helaas is de positie van transgenders nog steeds extreem onzeker en buitengewoon onveilig. Daarnaast zijn er nog de medische klachten die transgenders hebben gekregen door legale, maar soms ook illegale medische behandelingen, waarvoor in de nabije toekomst zorg vrijgemaakt zal moeten worden. Ik herhaal het nog maar eens: als maatschappij doen we onszelf en anderen een hoop leed aan door te denken dat we mensen kunnen genezen van ziektes die geen ziektes zijn, maar spelingen van de natuur.

~HvdK

[ Deel of reageer ]