Kabuki

Het Japanse Kabuki-theater is ontstaan tijdens de Edo periode die duurde van 1603 tot 1868. Deze vorm van theater was vooral bedoeld als een kunstvorm voor de middenklasse in de steden. De grondlegster van Kabuki was de befaamde tempeldanseres Okuni. Alle rollen werden gespeeld door vrouwen en velen waren naast actrice ook prostituee.
 
In 1629 werd het verboden voor vrouwen om nog langer te acteren in het Kabuki-theater. De toeschouwers zorgden voor roerige taferelen doordat zij voortdurend riepen en schreeuwden naar de actrices  in de hoop op nachtelijk gezelschap. De inrichting van het theater maakte dat de actrices zich tijdens de voorstelling ook over het zogenaamde ‘bloemenpad’ begaven. Dit was een soort lange catwalk dwars door het publiek. Er zaten luiken in waardoor de actrices plotseling konden verdwijnen als het allemaal te onstuimig werd.
 
De actrices werden vervangen door mannelijke adolescenten, genaamd wakashu, maar er veranderde niets aan de reacties van het publiek. Er ontstonden steeds meer incidenten en schandalen. Zodoende werden de jonge mannen vervangen door volwassen acteurs. Ook was het verboden voor de mannelijke acteurs om vrouwenrollen te vertolken. Het gevolg hiervan was echter dat er een toename ontstond in seksuele en erotische thema’s van het Kabuki-theater. De onrust onder het publiek bleef hoe dan ook bestaan.
 
Uiteindelijk werd het verbod op mannelijke acteurs in vrouwenrollen opgeheven. Ze werden wel verplicht om zich te houden aan een aantal strikte eisen. Zo mochten zij geen pruiken dragen en moesten zij zich een mannelijk kapsel aanmeten waarbij de kruin kaal moest zijn. Dit alles om hen zo onaantrekkelijk mogelijk te maken. De Onnegata, zoals deze acteurs genoemd werden, hadden hier al snel een oplossing voor: zij bedekten hun hoofd met een paarse doek die in korte tijd de status van een erotisch symbool verkreeg.
De make-up van een Onnegata streeft een Japans vrouwelijk schoonheidsideaal na. Karakteristiek is een spierwit gelaat met kleine vuurrode lippen, de ogen zijn zwart omlijnd met rode accenten. Voor extra vorm wordt hier en daar nog wat roze aangebracht in het gelaat. Vaak wordt het gezicht beplakt met tape om een zo glad mogelijke ondergrond te krijgen voor de witte foundation. Er blijft altijd een deel in de nek vrij van make-up. Dit wordt ook ervaren als een erotisch symbool. Ondanks het feit dat er een vaste traditie is qua make-up probeert iedere Onnegate zijn eigen stijl te ontwikkelen. Ook maken ze hun make-up vaak zelf volgens eeuwenoude geheime familierecepten. Er zijn voorbeelden bekend van bejaarde acteurs die door hun perfekte make-up nog altijd de rol van een jong meisje bleven vertolken en daar ook zeer om gewaardeerd werden.
 
Naast de traditionele kimono is de pruik ook heel belangrijk. Iedere Onnegata heeft zijn eigen vaste pruikenmaker. Van jongs af aan werd de Onnegata geleerd om met zeer hoge stem te praten. Dit veroorzaakte vaak stemproblemen en wellicht is het daardoor onstaan dat een Onnegata zijn stem niet vaak hoeft te gebruiken tijdens een voorstelling.
 
De bekendste Kabuki-acteur in onze tijd is Tamasaburo Bando V. Hij komt uit een familie van Kabuki-acteurs en is van jongs af aan opgevoed als toekomstig Onnegata. Vanaf zijn 14e werd hij verder opgevoed als professioneel acteur door een ervaren meester. Van hem werd verwacht dat hij niet slechts zou spelen voor publiek maar zich geheel moest vereenzelvigen met het karakter van een Onnegata. Hij heeft later in zijn leven ook gewerkt als acteur in films.
 
Pas rond 1920, ten tijde van de eerste filmproducties kwamen vrouwen in Japan weer terug als actrices. Dit veroorzaakte in 1922 een opstand onder de Onnegata omdat zij bang waren werkeloos te worden.

 

~Eveline Franken

Geef een reactie