Chelsea Manning

Foto van Chelsea Manning: EPA // Tekst: Hans van der Kamp

Update 2:  A federal judge has ordered the release of Chelsea Manning: “the court finds Ms. Manning’s appearance before the Grand Jury is no longer needed, in light of which her detention no longer serves any coercive purpose.”

Update: Onderstaande bijdrage heb ik vier dagen geleden geschreven en zojuist zag ik op Twitter dat Chelsea Manning in het ziekenhuis ligt na een poging tot zelfdoding. Ik twijfelde even of ik deze bijdrage nog ongewijzigd kon plaatsen, maar wat ik over Manning te melden heb, dat verandert niet door het bericht van The Intercept op Twitter waarin Glenn Greenwald nog eens benadrukt dat Manning nu al meer dan tien jaar onder onmenselijke omstandigheden gevangen gehouden wordt in de Verenigde Staten, ooit een land dat een voorbeeldfunctie had voor mensenrechten in de Westerse Wereld.

Als kind ging ik naar een lagere school met een speelplaats die gescheiden werd door een touw. Aan de ene kant mochten katholieke kinderen spelen, aan de andere kant protestante kinderen. Ging je bal per ongeluk onder het touw door, dan moest je eindeloos met je vinger in de lucht gaan staan wachten tot een juf of meester de bal weer terugbracht naar jouw deel van de speelplaats.

Ik was nogal verstrooid als kind, dus ik ging vaak zonder erg aan de verkeerde kant van het touw staan en dat leverde dan problemen op, niet alleen met juf of meester, maar ook met kinderen die dat soort misstappen nauwkeurig in de gaten hielden. Dat was het Nederland van eind jaren vijftig, begin jaren zestig. En, het spijt me dat te moeten zeggen, maar dat is ook het Nederland van 2020. Andere geloven, maar hetzelfde verhaal. Om Gerard Reve te citeren: we zijn gewoon moffen die melk drinken in plaats van bier.

Op de een of andere manier heeft dat touw op de speelplaats me nog recalcitranter gemaakt dan ik waarschijjnlijk van nature al was. Ik woonde in Haarlem dus het merendeel van mijn vriendjes was protestant en ik was katholiek, dus ik had vaak op die speelplaats niet veel meer te doen dan uit mijn neus te peuteren.

Op de middelbare school begreep ik niet waarom we bij sport een meisjesteam en een jongensteam hadden. Nog steeds denk ik dat bij voetballen een damesteam het best zou kunnen winnen van een herenteam – als iemand de moed had om dat een keer uit te proberen. Hetzelfde geldt voor wielrennen. Natuurlijk is mij ook geleerd dat vrouwen een andere fysiek hebben dan mannen, maar ik geloof niet dat winnen of verliezen uitsluitend bepaald wordt door fysieke eigenschappen. Er zijn nog zo veel andere factoren, zoals strategisch inzicht en mentale kracht, die een grote rol spelen.

Ik denk dat wanneer je mannen zou opvoeden met de gedachte dat ze het nooit zouden kunnen winnen van vrouwen in bepaalde disciplines, dan zouden die mannen gedoemd zijn te verliezen.

Daardoor heb ik in het verleden best geworsteld met uitspraken van transgenders die stelden dat ze ‘in het verkeerde lichaam’ geboren waren. Instinctief heb ik altijd gedacht: daar klopt iets niet. Als er geen sprake is van een probleem met chromosomen, of lichamelijke geslachtskenmerken, dan is dat lichaam niet ‘verkeerd’ maar dan sluiten je gevoelens gewoon niet aan bij wat de maatschappij door eeuwenlange conditionering heeft aangeleerd wat vrouwelijk of wat mannelijk hoort te zijn.

Wees gerust, ik zie nu op mijn oude dag heus wel in dat er verschillen zijn tussen mannen en vrouwen en of dat nu door de natuur of door conditionering komt, dat is niet zo relevant. Die verschillen zijn er. Ik vat die verschillen voor mezelf vaak – heel kort door de bocht – samen door te stellen dat vrouwen vaak beter zijn in principiële kwesties en mannen beter in het sluiten van compromissen. En dat laatste tot op het punt dat je er soms misselijk van wordt.

We zagen het net weer bij Super Tuesday. In een grondige sollicitatieprocedure van wie het meest capabel zou zijn voor de kandidatuur van het presidentschap, stak Elizabeth Warren met kop en schouders boven de rest van de kandidaten uit en wie wint de nominatie waarschjnlijk? De koning van het compromissen sluiten: Joe Biden. Waarom? Omdat mannen nu eenmaal niet geloven dat je de tegenpartij, in dit geval Trump, kunt verslaan met goede plannen en hoogwaardige principes.

Je ziet het soms in de dierenwereld ook. Heb je een reu als waakhond en lopen er twee inbrekers binnen met een stuk biefstuk of zelfs maar een frikandel, dan is de kans groot dat die reu denkt: ‘Okay, ik de frikandel, jullie de kostbaarheden. Fair enough.’ Heb je een teef als waakhond, dan werkt dat niet. Dan kun je een hele slagerij aandragen als inbreker en dan kom je nog niet binnen zonder kleerscheuren. Het nest zal verdedigd worden. Punt uit. Principes boven compromissen.

Deze lange aanloop was kennelijk nodig om tot Chelsea Manning te komen. Een vrouw, geboren in het lichaam van een man. Zij was degene die uit zuivere principes het filmpje, waarin alle waanzin en de moordlustigheid van de Amerikaanse interventie in Irak heel duidelijk zichtbaar werd, naar buiten bracht. Zij deed dat uit principiële overwegingen.

Julian Assange, oprichter van en enige verantwoordelijkheid nemende medewerker van Wikileaks maakte het filmpje wereldkundig, sloot vervolgens allerlei deals met grote kranten en tijdschriften, en riep zichzelf uit tot de belangrijkste journalist aller tijden. Vervolgens claimde hij met zijn totale gebrek aan inzicht hoe de wereld werkt dat zijn Wikileaks de Arabische Lente op gang heeft gebracht. Al snel verdronk die Arabische Lente in een bloedbad dat nog lang geen einde kent en nu hoor je hem er niet meer over. In een poging zichzelf veilig te stellen voor (onterechte) vervolging ging de grootste journalist aller tijden compromissen sluiten.

Compromissen die ingegeven werden door lijfsbehoud, maar bij gebrek aan principes sloot hij die compromissen met de verkeerde partijen, uiteraard met voor hem nadelige gevolgen.

Los van het feit dat het beheren van allerlei servers met geheime documenten van Julian Assange hooguit een een klokkenluider maakt, maar zeker geen journalist, wou hij vooral aandacht en die heeft hij gekregen ook. Zijn gooi naar wereldfaam pakte averechts uit. Dat betekent overigens niet dat de Britten of de Amerikanen daar enig recht aan mogen ontlenen om hem op te sluiten.

Kweruleren is namelijk geen misdaad.

Tegelijkertijd is daar Chelsea Manning die de ene na de andere eenzame opsluiting doorstaat, uitsluitend omdat ze weigert informatie te verstrekken waarover Amerikaanse inlichtingendiensten al lang beschikken, en ook nu weer zit zij in hechtenis en is zij verre van veilig voor verdere vervolgingen. Je zult maar een transitietraject door moeten maken in een Amerikaanse gevangenis en tegelijkertijd Staatsvijand Nummer Zoveel zijn.

Toch hoor je haar amper. Manning staat als een huis achter de beslissing die ze gemaakt heeft en bij een korte gang naar een rechtzaal loopt zij, na een langdurige eenzame opsluiting, op eigen benen naar de microfoon voor een kort bericht aan de toegestroomde pers. Ze hoeft niet begeleid te worden door juristen, zoals Assange. Ik gun hem zijn vrijheid, uiteraard. Zoals Edward Snowden al zei: When exposing a crime is treated as committing a crime, you are being ruled by criminals.

Maar Chelsea Manning bracht misdaden aan het licht vanuit een militaire compound, met direct gevaar voor eigen leven, en Assange deed dat veilig vanachter een laptop met firewall en encryptie. Bovendien koppelde hij er een verdienmodel aan. Hij is, zoals zovelen die op het web ‘het syteem willen verslaan’, het best te omschrijven met een contradictie: een moedige lafaard. Ik heb natuurlijk met hen alletwee te doen en ik heb ook aan beiden gedoneerd, maar mijn grootste bewondering ligt toch wel bij Chelsea Manning.

Geef een reactie